عفونت دندان عصب‌کشی‌شده بعد از چند سال؛ علت، نشانه‌ها و درمان مجدد
عصب‌کشی قدیمی / برگشت عفونت و درمان مجدد عفونت دندان عصب‌کشی‌شده بعد از چند سال؛ چرا برمی‌گردد و آیا دوباره قابل درمان است؟ شاید چند سال از عصب‌کشی دندانتان گذشته و در تمام این…
عصب‌کشی قدیمی / برگشت عفونت و درمان مجدد
عفونت دندان عصب‌کشی‌شده بعد از چند سال؛
چرا برمی‌گردد و آیا دوباره قابل درمان است؟
شاید چند سال از عصب‌کشی دندانتان گذشته و در تمام این مدت هیچ مشکلی نداشته‌اید؛ اما حالا دوباره موقع جویدن درد دارد، لثه کنارش ورم کرده یا یک جوش کوچک روی لثه دیده‌اید. طبیعی است اولین فکری که به ذهن برسد این باشد که «یعنی عصب‌کشی قبلی خراب شده؟»
نه لزوماً. برگشت درد یا تورم بعد از چند ماه یا چند سال می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد و فقط با علائم نمی‌شود گفت درمان قبلی حتماً شکست خورده است. چیزی که باید مشخص شود این است که مشکل واقعاً از همان دندان می‌آید یا نه، وضعیت درمان ریشه قبلی چگونه است و مهم‌تر از همه، آیا دندان هنوز امکان درمان و حفظ‌شدن دارد؟
اگر بخواهم خیلی ساده بگویم:
عفونت دوباره در یک دندان عصب‌کشی‌شده همیشه به معنی کشیدن دندان نیست. در بعضی دندان‌ها درمان مجدد ریشه می‌تواند مطرح باشد؛ در بعضی شرایط مسیر دیگری لازم می‌شود و گاهی هم مشکل اصلاً از خود درمان ریشه نیست. قدم اول، پیدا کردن علت واقعی است.
ببینم وضعیت من بیشتر شبیه کدام حالت است ↓
اگر عصب‌کشی شما فقط چند روز پیش انجام شده و دردتان مربوط به روزهای اول درمان است، این مقاله برای آن مرحله نیست؛ اینجا درباره برگشت علائم بعد از یک دوره طولانی‌تر صحبت می‌کنیم.
برگشت علائم بعد از چند سال نیاز به بررسی علت دارد
از روی درد به‌تنهایی نمی‌شود درباره درمان مجدد یا کشیدن تصمیم گرفت؛ وضعیت همان دندان باید بررسی شود.
الان چه اتفاقی برای دندانتان افتاده؟
نزدیک‌ترین حالت را باز کنید. هدف این قسمت این نیست که خودتان تشخیص بدهید؛ فقط کمک می‌کند بدانید قدم بعدی چیست.
مسیر بررسی
اول علت برگشت علائم؛ بعد تصمیم درباره درمان مجدد
هدف این نیست که هر دندان عصب‌کشی‌شده‌ای که دوباره درد گرفته مستقیماً وارد درمان مجدد شود.
۱ ـ مطمئن می‌شویم منبع علامت کجاست
محل درد، وضعیت لثه، دندان‌های مجاور، روکش یا ترمیم و سابقه درمان بررسی می‌شوند.
۲ ـ درمان ریشه قبلی و اطراف ریشه بررسی می‌شود
معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری کمک می‌کنند وضعیت درمان قبلی و بافت اطراف دندان بهتر دیده شود.
۳ ـ می‌بینیم دندان هنوز قابل بازسازی هست یا نه
درمان ریشه تنها بخشی از تصمیم است؛ ساختار باقی‌مانده دندان، ترک یا شکستگی و امکان ترمیم نهایی هم اهمیت دارند.
۴ ـ بعد مسیر درمان انتخاب می‌شود
ممکن است درمان مجدد ریشه مطرح شود، در بعضی شرایط مسیر جراحی ریشه بررسی شود و اگر دندان قابلیت حفظ قابل‌دفاعی نداشته باشد، گزینه‌های دیگر مطرح می‌شوند.
درمان مجدد از روی یک علامت انتخاب نمی‌شود
باید هم علت برگشت علائم و هم قابلیت حفظ و بازسازی خود دندان روشن باشد.
چه علائمی ارزش بررسی دارند؟
لازم نیست همه این نشانه‌ها با هم وجود داشته باشند
عفونت مجدد همیشه با درد شدید خودش را نشان نمی‌دهد
بعضی دندان‌ها درد واضح دارند و بعضی فقط با یک علامت کوچک خودشان را نشان می‌دهند. به همین دلیل بهتر است تغییر جدیدی که بعد از یک دوره طولانی بی‌علامتی ایجاد شده نادیده گرفته نشود.
درد هنگام جویدن یا فشار
مخصوصاً اگر بعد از مدت‌ها بی‌علامتی تازه شروع شده باشد.
جوش یا برجستگی روی لثه
حتی اگر گهگاه ظاهر شود و دوباره کوچک شود، بهتر است هنگام معاینه ذکر شود.
تورم یا احساس فشار در لثه
تورم تازه یا رو به افزایش دلیل مناسبی برای مراجعه زودتر است.
ترشح یا مزه ناخوشایند در آن ناحیه
این علامت را هم بهتر است به‌عنوان بخشی از شرح حال به دندانپزشک بگویید.
تورم شدید، تب یا مشکل بلع و تنفس
این وضعیت را برای یک نوبت معمولی عقب نیندازید؛ به‌خصوص مشکل در بلع یا تنفس نیاز به رسیدگی فوری پزشکی دارد.
چرا ممکن است بعد از سال‌ها دوباره مشکل ایجاد شود؟
همیشه یک دلیل واحد وجود ندارد
ممکن است درمان اولیه در زمان خودش بدون علامت بوده باشد و سال‌ها بعد مسئله‌ای تازه ایجاد شود، یا بخشی از سیستم کانال ریشه از ابتدا نیاز به بررسی بیشتری داشته باشد. تشخیص علت دقیق برای هر دندان متفاوت است.
پیچیدگی آناتومی کانال‌های ریشه
بعضی دندان‌ها کانال‌های باریک، خمیده یا شاخه‌های پیچیده‌ای دارند که ارزیابی دوباره آنها ممکن است لازم شود.
نشت یا مشکل در ترمیم و روکش
اگر ترمیم یا روکش در طول زمان دچار مشکل شود، وضعیت مهر و موم و خود دندان باید بررسی شود.
پوسیدگی جدید اطراف ترمیم
یک دندان عصب‌کشی‌شده هم می‌تواند در بخش‌های باقی‌مانده دچار پوسیدگی جدید شود.
ترک یا شکستگی دندان
ترک می‌تواند تصویر درمان را کاملاً تغییر دهد، به همین دلیل هنگام بررسی فقط داخل کانال ریشه دیده نمی‌شود؛ ساختار کل دندان مهم است.
باقی‌ماندن یا برگشت التهاب اطراف ریشه
اگر ضایعه یا التهاب اطراف ریشه وجود داشته باشد، علت و امکان درمان دوباره باید در کنار شرایط خود دندان ارزیابی شود.
درمان مجدد ریشه یا Retreatment
درمان مجدد عصب‌کشی یعنی دوباره از ابتدا همه‌چیز را بررسی کنیم
در درمان مجدد، هدف فقط «دوباره عصب‌کشی کردن» نیست. ابتدا باید امکان دسترسی به سیستم کانال ریشه و علت مشکل بررسی شود. اگر این مسیر برای همان دندان منطقی باشد، مواد قبلی داخل کانال‌ها برداشته می‌شوند، فضای ریشه دوباره بررسی و پاکسازی می‌شود و سپس درمان بر اساس شرایط دندان ادامه پیدا می‌کند.
درمان مجدد بیشتر قابل بررسی است وقتی…
دندان هنوز ارزش و امکان بازسازی دارد
اگر ساختار دندان، ریشه و بافت‌های نگهدارنده اجازه حفظ بدهند و امکان درمان دوباره سیستم ریشه وجود داشته باشد، Retreatment می‌تواند یکی از مسیرهای قابل بررسی باشد.
مسیر دیگری ممکن است مطرح شود وقتی…
درمان مجدد معمول پاسخ مناسبی برای شرایط دندان نباشد
در بعضی شرایط ممکن است جراحی انتهای ریشه بررسی شود یا اگر شکستگی و تخریب، امکان یک درمان و بازسازی قابل‌دفاع را از بین برده باشند، مسئله حفظ یا کشیدن جداگانه ارزیابی شود.
مرز مهم:
«عفونت برگشته» مساوی با «حتماً باید درمان مجدد شود» نیست؛ همان‌طور که مساوی با «دندان باید کشیده شود» هم نیست. انتخاب درمان بعد از مشخص‌شدن علت و پیش‌آگهی همان دندان انجام می‌شود.
حالا سؤال اصلی شما کدام است؟
لازم نیست همه مسیرهای درمان را با هم دنبال کنید
اگر درباره درمان ریشه و امکان درمان دوباره سؤال دارید
اگر سؤال شما این است که دندان هنوز ارزش نگهداری دارد یا نه
اگر درمان ریشه انجام شده و حالا درباره بازسازی دندان سؤال دارید
اگر بعد از مدت‌ها، درد یا ورم دوباره برگشته است
برای بررسی وضعیت همان دندان با کلینیک تماس بگیرید
هدف تماس این نیست که پشت تلفن بگوییم درمان مجدد لازم است یا نه؛ برای این است که مسیر مناسب بررسی و مراجعه برایتان روشن شود.
سؤال‌هایی که معمولاً درباره عفونت دوباره دندان عصب‌کشی‌شده پرسیده می‌شود
چند جواب کوتاه قبل از مراجعه
برای شرایط خودتان سؤال دارید؟
مطالب این مقاله برای آگاهی عمومی است. برای انتخاب مسیر درمان متناسب با شرایط دهان و دندان شما، ارزیابی بالینی لازم است.
متخصص بیماری‌های دهان، فک و صورت
