ترس کودک از دندانپزشکی؛ چطور او را برای اولین مراجعه آماده کنیم؟
اولین مراجعه کودک / ترس از دندانپزشکی / راهنمای والدین ترس کودک از دندانپزشکی؛ چطور او را برای اولین مراجعه آماده کنیم؟ خیلی از کودکان قبل از اولین مراجعه هنوز تجربه بدی از دندانپزشکی…
اولین مراجعه کودک / ترس از دندانپزشکی / راهنمای والدین
ترس کودک از دندانپزشکی؛
چطور او را برای اولین مراجعه آماده کنیم؟
خیلی از کودکان قبل از اولین مراجعه هنوز تجربه بدی از دندانپزشکی ندارند؛ فقط نمی‌دانند قرار است چه اتفاقی بیفتد. همین ناشناخته‌بودن میتواند باعث سؤال‌هایی مثل
«درد داره؟ آمپول می‌زنن؟ دندونمو می‌کشن؟»
شود.
آماده‌کردن کودک برای مراجعه به دندانپزشکی کودکان به معنی توضیح‌دادن تمام جزئیات درمان نیست. اتفاقاً توضیح زیاد، استفاده از کلمات ترسناک یا قول‌هایی که نمی‌دانیم واقعاً قابل انجام هستند، ممکن است اضطراب را بیشتر کند.
هدف اصلی این است که کودک با یک ذهن نسبتاً آرام وارد محیط شود و احساس نکند قرار است اتفاق ناشناخته و ترسناکی برایش بیفتد.
مهم‌ترین نکته برای والدین:
لازم نیست کودک را با جمله‌هایی مثل «اصلاً درد نداره»، «آمپول نمی‌زنن» یا «نترس» قانع کنید. گاهی همین کلمات ذهن کودک را به سمت چیزی می‌برند که هنوز حتی به آن فکر نکرده بود. توضیح کوتاه، ساده و آرام معمولاً انتخاب بهتری است.
هدف اولین مراجعه فقط «انجام درمان» نیست
برای بعضی کودکان، همین که بتوانند با محیط ارتباط بگیرند و اجازه یک معاینه ساده بدهند، شروع خوبی است.
قبل از مراجعه
به کودک چه بگوییم و چه نگوییم؟
کودک معمولاً به یک توضیح ساده نیاز دارد، نه شرح کامل وسایل، تزریق، درمان یا اتفاقاتی که هنوز مشخص نیست اصلاً برای او لازم باشند. توضیح کوتاه‌تر کمک می‌کند ذهن کودک کمتر شروع به ساختن سناریوهای ترسناک کند.
بهتر است بگویید:
«می‌ریم دندونات رو ببینن و مطمئن بشیم سالم هستن.»
یا:
«یه صندلی مخصوص دندانپزشکی هست که روی اون می‌شینی و دندونات رو نگاه می‌کنن.»
بهتر است از قبل نگویید:
«نترس، اصلاً درد نداره.»
«آمپول نمی‌زنن.»
«اگر مسواک نزنی دکتر دندونتو می‌کشه.»
«قول بده گریه نکنی.»
یک برنامه ساده برای والدین
از قبلِ مراجعه تا رسیدن به کلینیک
۱ ـ موضوع را بیش از حد بزرگ نکنید
لازم نیست چند روز تمام درباره دندانپزشکی صحبت شود. برای بعضی کودکان، انتظار طولانی خودش اضطراب ایجاد می‌کند.
۲ ـ تجربه بد خودتان را جلوی کودک تعریف نکنید
جمله‌هایی مثل «من از دندانپزشکی می‌ترسم» یا تعریف یک خاطره دردناک می‌توانند قبل از ورود به کلینیک، انتظار منفی در ذهن کودک ایجاد کنند.
۳ ـ زمان مراجعه را با حال کودک هماهنگ کنید
کودک خیلی خسته، خواب‌آلود یا گرسنه معمولاً تحمل کمتری برای محیط جدید دارد. تا جای ممکن زمانی را انتخاب کنید که حال عمومی او بهتر باشد.
۴ ـ قولی ندهید که نتیجه‌اش را نمی‌دانید
اگر هنوز نمی‌دانید کودک به چه درمانی نیاز دارد، بهتر است نگویید «هیچ کاری باهات ندارن». اگر بعداً درمان لازم شود، اعتماد کودک به توضیحات بزرگسال کمتر می‌شود.
۵ ـ هدف را همکاری قدم‌به‌قدم بگذارید
مخصوصاً در مراجعه اول، آشناشدن با محیط و پذیرفتن یک معاینه ساده میتواند قدم مهمی باشد. لازم نیست از قبل انتظار داشته باشید همه مراحل در یک جلسه انجام شوند.
سرعت ارتباط گرفتن کودکان با محیط یکسان نیست
بعضی کودکان خیلی سریع روی صندلی می‌نشینند و بعضی‌ها برای پذیرفتن همان قدم اول به زمان بیشتری نیاز دارند.
داخل مطب چه اتفاقی ممکن است بیفتد؟
اولین مراجعه الزاماً به معنی شروع فوری درمان نیست
روند مراجعه به سن کودک، دلیل مراجعه و میزان راحتی او در محیط بستگی دارد. ممکن است یک کودک از همان ابتدا اجازه معاینه بدهد و کودک دیگری ابتدا فقط نیاز داشته باشد کمی محیط را ببیند و با شرایط جدید آشنا شود.
آشنایی با محیط
برای بعضی کودکان، دیدن صندلی و وسایل و شنیدن یک توضیح ساده قبل از معاینه، اضطراب را کمتر می‌کند.
معاینه ساده
اگر کودک همراهی کند، وضعیت دندان‌ها و لثه بررسی می‌شود تا مشخص شود مسئله‌ای وجود دارد یا نه و قدم بعدی چه باید باشد.
تصمیم برای قدم بعدی
نیاز درمانی، میزان فوریت و همکاری کودک در کنار هم مشخص می‌کنند که ادامه کار چگونه برنامه‌ریزی شود.
برای بعضی کودکان، آشناشدن قدم‌به‌قدم از عجله برای درمان مهمتر است
دیدن محیط، شناختن صندلی و شکل‌گرفتن ارتباط آرام میتواند کمک کند مراجعه دندانپزشکی برای کودک قابل‌پیش‌بینی‌تر و کم‌تنش‌تر شود.
اگر کودک همکاری نکرد
گریه یا مخالفت در مراجعه اول به معنی شکست مراجعه نیست
کودکان واکنش‌های متفاوتی دارند. بعضی خیلی زود ارتباط می‌گیرند، بعضی ساکت می‌شوند و بعضی ممکن است گریه کنند یا اصلاً حاضر نباشند روی صندلی بنشینند. برای کودکی که با یک محیط، صداها و وسایل ناآشنا روبه‌رو شده، این واکنش عجیب نیست.
واکنش والدین مهم است
بهتر است کودک بابت ترس سرزنش یا با کودکان دیگر مقایسه نشود. جمله‌هایی مثل «ببین بچه‌های دیگه نمی‌ترسن»، «تو دیگه بزرگی» یا تهدید به ترک‌کردن کودک معمولاً به ایجاد اعتماد کمک نمی‌کنند.
والدین داخل مطب چه کمکی می‌توانند بکنند؟
حضور آرام معمولاً بیشتر از توضیح‌دادن مداوم کمک می‌کند
والدین طبیعی است که بخواهند کودک را آرام کنند، اما گاهی توضیح‌دادن هم‌زمان چند نفر یا تکرار جمله‌هایی مثل «نترس»، «دهنتو باز کن» و «هیچی نیست» کودک را بیشتر متوجه اضطراب اطرافیان می‌کند.
آرام بمانید
کودک تا حد زیادی حالت چهره و لحن والدین را می‌خواند.
اجازه دهید ارتباط مستقیم شکل بگیرد
اگر کودک با تیم درمان ارتباط گرفته، لازم نیست والد دائماً جواب همه سؤال‌ها را به‌جای او بدهد.
ترس را مسخره نکنید
جمله‌هایی مثل «این که ترس نداره» ممکن است برای بزرگسال ساده باشند، اما برای کودک احساسش واقعی است.
یک استثنای مهم
اگر کودک درد دارد، فقط منتظر «آماده‌شدن کامل» نمانید
در مراجعه‌ای که صرفاً برای آشنایی یا بررسی دوره‌ای است، می‌توان با آرامش بیشتری روی اعتمادسازی تمرکز کرد. اما وقتی درد، تورم یا آسیب دندان وجود دارد، عقب‌انداختن طولانی مراجعه فقط به دلیل ترس کودک انتخاب مناسبی نیست.
درد دندانی که ادامه دارد یا خواب کودک را مختل می‌کند
تورم لثه یا صورت
شکستن دندان یا ضربه‌خوردن آن
اولین مراجعه کودک است و نمی‌دانید چطور موضوع را با او مطرح کنید؟
لازم نیست کودک از قبل برای یک «درمان سخت» آماده شود
مراجعه میتواند از یک بررسی ساده و آشنایی با محیط شروع شود. قدم بعدی بر اساس وضعیت دندان، فوریت مشکل و میزان همکاری کودک مشخص می‌شود.
فضای واقعی درمان در اکسیر
واکنش هر کودک متفاوت است؛ سرعت مراجعه هم باید با همان شرایط هماهنگ شود
یک کودک ممکن است همان جلسه اول برای معاینه کاملاً همراهی کند و کودک دیگری به زمان بیشتری نیاز داشته باشد. شرایط دندان و فوریت مشکل هم در تصمیم برای ادامه درمان اهمیت دارند.
چند سؤال رایج والدین
قبل از اولین مراجعه کودک
برای شرایط خودتان سؤال دارید؟
مطالب این مقاله برای آگاهی عمومی است. برای انتخاب مسیر درمان متناسب با شرایط دهان و دندان شما، ارزیابی بالینی لازم است.
متخصص بیماری‌های دهان، فک و صورت
